Một môi trường vui chơi an toàn không chỉ có rào chắn hay biển hướng dẫn. Bé cũng cần biết nói “không” khi không thoải mái, tìm người lớn đáng tin và kể lại điều khiến mình lo lắng. Nhân các hoạt động tại TP.HCM hướng đến môi trường an toàn cho phụ nữ và trẻ em trong tháng 10/2026, Bery gợi ý 10 tình huống đóng vai nhẹ nhàng để ba mẹ tập cùng con, không dọa nạt hay giao trách nhiệm bảo vệ bản thân cho bé.
Từ câu chuyện cộng đồng TP.HCM đến bài học nhỏ trong gia đình
Tuổi Trẻ ngày 17/10/2026 đưa tin về các hoạt động diễn ra ngày 16/10 của Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM hướng đến Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Trong đó, thông điệp “Cùng phụ nữ hành động – Chung tay xây dựng môi trường sống an toàn cho phụ nữ và trẻ em” nhấn mạnh vai trò của cộng đồng, gia đình và những người cùng chăm sóc trẻ.
Bery đọc thông điệp ấy và nghĩ đến một câu hỏi rất gần gũi: khi một bạn nhỏ gặp chuyện không thoải mái ở nơi đông người, con có biết tìm ai để nói không? Những kỹ năng này không nên chỉ xuất hiện trong buổi dặn dò nghiêm nghị. Ba mẹ có thể đưa vào trò chơi đóng vai, câu chuyện tranh và những lần đi chơi bình thường, với ngôn ngữ đơn giản theo độ tuổi.
Bài viết này lấy sự kiện địa phương làm bối cảnh, còn các tình huống dưới đây là gợi ý giáo dục do Bery biên soạn, không phải nội dung hay hoạt động chính thức của chương trình Hội Phụ nữ. Không có lời hứa rằng luyện vài trò chơi sẽ giúp trẻ tránh mọi nguy cơ; trách nhiệm giám sát và tạo môi trường an toàn vẫn thuộc về người lớn.
Ba nguyên tắc trước khi tập kỹ năng an toàn với bé
Nói rõ ràng, không làm trẻ sợ
Thay vì kể những câu chuyện đáng sợ, ba mẹ có thể dùng câu hỏi: “Nếu con không tìm thấy ba mẹ, mình làm gì trước?”. Một tình huống ngắn, một câu trả lời và một lần thử là đủ. Nếu bé lo lắng, tạm dừng, ôm con khi con đồng ý và nhắc rằng người lớn sẽ luôn cố gắng bảo vệ con.
Dạy con có quyền từ chối nhưng không phải tự giải quyết mọi chuyện
Theo tài liệu Talk PANTS của NSPCC, trẻ cần biết cơ thể thuộc về mình, có quyền từ chối điều khiến mình không thoải mái và có thể kể với người lớn an toàn. Lời từ chối không phải một “bài thi bản lĩnh”; nếu trẻ đứng im, sợ hoặc chưa nói được, người lớn vẫn có trách nhiệm can thiệp, lắng nghe và hỗ trợ.
Chuẩn bị người lớn đáng tin trước khi đến nơi đông người
Trước khi vào khu vui chơi, ba mẹ chỉ cho con ai đang đi cùng, vị trí quầy thông tin hoặc nhân viên có bảng tên và điểm hẹn dễ nhận biết. Với trẻ nhỏ, không để con tự đi tìm một mình; người lớn luôn theo sát theo độ tuổi và nhu cầu hỗ trợ. Nếu con có khó khăn giao tiếp, có thể dùng thẻ hình hoặc câu ngắn đã luyện.
10 tình huống đóng vai để bé biết nói không và tìm người giúp đỡ
1. Con không thấy ba mẹ ở gần
Đặt một chú gấu bông trong “khu vui chơi” làm bằng vài chiếc ghế. Ba mẹ giả vờ chú gấu nhìn quanh mà không thấy người thân. Hỏi bé: “Bạn gấu nên chạy đi tìm khắp nơi hay đứng ở vị trí an toàn và nhờ người phụ trách giúp?”. Sau đó cùng con tập câu nói: “Con bị lạc. Cô/chú giúp con tìm ba mẹ được không ạ?”.
Khi đi chơi thật, ba mẹ cần chỉ rõ nơi nhờ trợ giúp: quầy thông tin, nhân viên mặc đồng phục có thể nhận diện hoặc lực lượng chức năng. Không yêu cầu trẻ tự đi theo người lạ đến chỗ khuất. Với trẻ nhỏ, có thể dùng vòng thông tin liên hệ phù hợp, không công khai địa chỉ nhà cho mọi người.
2. Một người mời con đi chỗ khác để nhận quà
Dùng hai tấm thẻ “ở lại cùng người chăm sóc” và “đi một mình”. Người lớn đóng vai nhân vật mời bạn gấu đến một góc khác để nhận đồ chơi. Bé chọn thẻ an toàn rồi nói: “Con phải hỏi ba mẹ trước”. Trò chơi tập trung vào hành động cần làm, không biến mọi người xung quanh thành người đáng sợ.
Ba mẹ nhấn mạnh rằng trẻ không có nghĩa vụ nhận quà, chụp ảnh hay đi theo ai chỉ vì người đó tỏ ra thân thiện. Một người có thể quen biết gia đình nhưng vẫn cần được ba mẹ xác nhận trước khi đưa bé đi đâu. Đừng chỉ dạy “tránh người lạ” mà bỏ qua ranh giới với người quen.
3. Người lớn muốn ôm hôn nhưng con không thích
Ba mẹ hỏi: “Nếu con không muốn ôm, con có thể chào bằng cách nào?”. Cho bé chọn vẫy tay, cúi đầu, đập tay hoặc chỉ nói “con chào”. Sau đó người lớn diễn vai người thân vui vẻ tôn trọng lựa chọn của con, để bé thấy từ chối vẫn có thể lịch sự.
Đừng bắt trẻ ôm hôn để chứng minh ngoan ngoãn hoặc thương yêu. Cơ thể và cảm xúc của con cần được tôn trọng. Nếu người khác cố ép, người chăm sóc phải chủ động lên tiếng bảo vệ trẻ, thay vì yêu cầu con tự xử lý một cuộc đối thoại khó.
4. Có điều làm con thấy khó chịu nhưng con ngại kể
Dùng ba tấm thẻ mặt vui, mặt lo và mặt buồn. Kể chuyện một bạn nhỏ bị ai đó nói câu khiến bạn khó chịu; mời bé chọn thẻ cảm xúc rồi chỉ người lớn mà bạn có thể tâm sự. Ba mẹ đáp lại bằng câu mẫu: “Cảm ơn con đã nói. Mình cùng tìm cách giúp con nha”.
Không tra hỏi liên tục hoặc yêu cầu bé kể chi tiết trước đám đông. Hãy lắng nghe, tin tưởng cảm xúc của con, bảo đảm an toàn và tìm hỗ trợ phù hợp nếu có dấu hiệu trẻ bị xâm hại hay gặp nguy hiểm. Nếu bé chưa sẵn sàng nói, cho con vẽ hoặc chọn hình để diễn đạt.
5. Ai đó bảo giữ một bí mật khiến con lo sợ
Dùng hai ví dụ khác nhau: bí mật về món quà sinh nhật bất ngờ và chuyện khiến bé sợ hoặc phải giấu ba mẹ. Hỏi con tình huống nào nên kể với người lớn đáng tin. Cùng luyện câu: “Con có chuyện làm con lo, con muốn kể”.
Theo NSPCC, trẻ cần được khuyến khích nói ra những bí mật khiến mình buồn, sợ hoặc bất an. Ba mẹ nên nhắc rằng con sẽ không bị mắng chỉ vì đã kể. Đừng dùng trò chơi để buộc bé tiết lộ bí mật riêng tư không liên quan đến an toàn.
6. Một người muốn chụp ảnh con khi con không đồng ý
Giả lập một chiếc máy ảnh bằng giấy và hỏi: “Con muốn được chụp không?”. Khi bé nói “không”, người lớn đáp: “Ừ, cô/chú tôn trọng con”. Đổi vai để bé được thực hành cả cách hỏi xin phép trước khi chụp bạn khác.
Quyền riêng tư không chỉ có trên mạng. Ba mẹ nên hỏi ý kiến trẻ phù hợp độ tuổi, tránh công khai tên, trường học, vị trí hiện tại hoặc hình ảnh nhạy cảm của con. Nếu ai đó làm trẻ khó chịu, hãy đưa bé ra khỏi tình huống và xử lý với người phụ trách.
7. Bạn chen hàng, xô đẩy khi chờ chơi
Xếp vài món đồ chơi thành một hàng chờ. Một người đóng vai bạn chen lên, bé tập nói: “Mình đang xếp hàng, bạn đứng sau nha”. Nếu có xô đẩy hoặc cãi nhau, bé lùi lại và gọi người lớn phụ trách thay vì tự đẩy lại.
Không đặt kỳ vọng trẻ phải giải quyết mọi xung đột thật khéo. Với các bé nhỏ, một câu ngắn và việc tìm người hỗ trợ là đủ. Người lớn cần giữ khoảng cách an toàn, phân xử bình tĩnh và tránh làm trẻ xấu hổ trước đám đông.
8. Con thấy hồ nước hấp dẫn nhưng chưa có người lớn đi cùng
Dùng hình vẽ hồ nước và một tấm thẻ “chờ người lớn”. Hỏi bé cần làm gì khi muốn xuống nước. Bé có thể nói: “Con chờ ba mẹ và hỏi nhân viên”. Khi con trả lời đúng, người lớn giải thích rằng có đồ nổi hay biết bơi vẫn không thay thế việc giám sát.
Ba mẹ phải trực tiếp theo dõi trẻ gần nước, tuân thủ quy định khu vực và không giao trách nhiệm cho anh chị lớn. Nếu trời có dông sét, dừng hoạt động ngoài trời và rời hồ nước theo hướng dẫn. Đây là trách nhiệm của người lớn và đơn vị vận hành, không phải bài kiểm tra trí nhớ của bé.
9. Con cần đi vệ sinh khi đang ở khu vui chơi
Cho bé đóng vai nói câu đơn giản: “Con cần đi vệ sinh, ba/mẹ đi cùng con nha”. Chỉ con biết phải báo người chăm sóc trước khi rời nhóm, không tự đi vào khu vực lạ. Với trẻ cần hỗ trợ riêng, người lớn chuẩn bị cách giao tiếp và hỗ trợ phù hợp.
Giữ sự riêng tư và tôn trọng cơ thể bé khi hỗ trợ vệ sinh. Nếu có nhân viên hướng dẫn đường, người chăm sóc vẫn là người chịu trách nhiệm đưa con đến nơi an toàn. Tránh yêu cầu bé phải tự xử lý một nhu cầu cơ bản chỉ để chứng minh mình đã lớn.
10. Bạn khác bị ngã hoặc có người cần giúp
Dùng thú bông giả vờ bị trượt chân trên sàn, rồi hỏi: “Con nên tự kéo bạn dậy hay báo người lớn?”. Bé tập gọi người chăm sóc hoặc nhân viên và mô tả ngắn: “Bạn bị ngã ở chỗ cầu trượt”. Nhắc con không chạy vào vùng nguy hiểm để cứu bạn.
Sự quan tâm không đồng nghĩa trẻ phải trở thành người cứu hộ. Người lớn cần kiểm tra mức độ chấn thương, gọi hỗ trợ y tế khi cần và giữ khu vực an toàn. Ba mẹ khen việc con biết báo đúng người, không khen sự liều lĩnh.
Cách tổ chức buổi đóng vai 15 phút mà bé không thấy bị kiểm tra
Ba mẹ chọn hai hoặc ba tình huống gần với sinh hoạt của gia đình, không cần luyện cả mười trong một buổi. Bắt đầu bằng việc người lớn diễn trước, bé quan sát và nhận xét; sau đó đổi vai nếu con muốn. Mỗi tình huống chỉ cần một câu nói dễ nhớ và một hành động rõ ràng. Nếu bé muốn dừng, tôn trọng quyết định ấy.
Để trò chơi có cảm giác thật mà vẫn an toàn, dùng thú bông, thẻ màu hoặc bản đồ giấy thay vì dàn dựng người lạ tiếp cận trẻ ngoài đời. Không “thử lòng” bằng cách nhờ người khác dụ bé đi theo. Những bài kiểm tra bí mật như vậy có thể khiến trẻ hoang mang và giảm niềm tin vào người chăm sóc.
Sau khi chơi, hãy hỏi con: “Ai là người con có thể kể khi lo lắng?” và “Nếu người đầu tiên không nghe, con còn có thể tìm ai?”. Gia đình nên thống nhất ít nhất vài người lớn đáng tin trong những bối cảnh khác nhau, chẳng hạn người chăm sóc chính, giáo viên và nhân viên phụ trách nơi đang vui chơi. Người lớn cần sẵn sàng lắng nghe, không quát mắng khi con lên tiếng.
Khi đi chơi thật: người lớn làm gì để lời dặn có tác dụng?
Trước khi vào điểm vui chơi, hãy thống nhất người chịu trách nhiệm giám sát từng bé. Nếu có nhiều người lớn, đừng mặc định “ai cũng nhìn” là đủ; cần biết rõ ai đang theo sát con ở từng thời điểm. Chụp một ảnh trang phục hiện tại của bé để hỗ trợ nhận diện nếu cần, nhưng không đăng công khai thông tin vị trí theo thời gian thực.
Hướng dẫn của American Academy of Pediatrics về đoàn tụ với trẻ khi bị tách khỏi gia đình khuyến nghị chuẩn bị thông tin liên hệ, điểm gặp lại và hướng dẫn trẻ tìm người có trách nhiệm khi bị lạc. Tùy độ tuổi, trẻ có thể ghi nhớ tên ba mẹ, số điện thoại hoặc mang thông tin liên hệ phù hợp. Không nên biến việc ghi nhớ thành điều kiện để được đi chơi; với trẻ còn nhỏ, giám sát trực tiếp vẫn là cốt lõi.
Khi đến Beryland hay bất kỳ khu vui chơi nào, nhà mình cần quan sát biển hướng dẫn, lối đi và vị trí nhân viên hỗ trợ. Hãy hỏi quy định của từng khu, nhất là khu nước, khu vận động và nơi đông người. Bery không đưa ra lời cam kết rằng một khu vực nào đó luôn hoạt động.
Nếu bé kể chuyện khiến mình lo sợ, ba mẹ nên phản ứng ra sao?
Điều đầu tiên là bình tĩnh, bảo đảm con đang ở nơi an toàn và lắng nghe. Nói cảm ơn vì con đã kể, tránh đổ lỗi, tránh chất vấn dồn dập hoặc hứa giữ bí mật tuyệt đối nếu cần tìm sự giúp đỡ để bảo vệ trẻ. Ghi nhớ lời con bằng cách trung thực, không tự thêm chi tiết và liên hệ cơ quan, chuyên gia phù hợp khi có dấu hiệu nguy hiểm.
UNICEF Việt Nam trong hướng dẫn bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng nhấn mạnh việc duy trì giao tiếp cởi mở và cho trẻ biết có thể kể điều khiến mình sợ mà không bị phạt. Nguồn này cũng nêu Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoạt động 24/7. Đây là kênh hỗ trợ bảo vệ trẻ em, không phải số liên hệ của Beryland.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tuổi có thể tập nói “không” và nhờ giúp đỡ?
Có thể bắt đầu từ khi bé hiểu được câu ngắn và biết biểu đạt bằng lời, cử chỉ hoặc hình ảnh. Cách dạy cần phù hợp khả năng từng trẻ; không ép trẻ nói dài hay đóng vai tình huống khiến con sợ. Người lớn vẫn chịu trách nhiệm bảo vệ và giám sát.
Nếu con quá nhút nhát, không dám nói với nhân viên thì sao?
Ba mẹ có thể tập trước bằng thẻ hình, một câu ngắn hoặc cho con quan sát cách người lớn hỏi nhân viên. Đừng chê con yếu đuối. Khi đi chơi, hãy giới thiệu trước người hỗ trợ để trẻ cảm thấy quen thuộc hơn; với bé nhỏ, người chăm sóc cần luôn ở gần.
Dạy trẻ tránh người lạ có đủ không?
Không đủ. Điều quan trọng là dạy trẻ nhận biết hành vi khiến mình không thoải mái, biết từ chối và kể với người lớn đáng tin, kể cả khi người gây khó chịu là người quen. Không nên yêu cầu trẻ tự đánh giá mọi tình huống phức tạp hoặc tự chịu trách nhiệm khi có sự cố.
Có nên cho trẻ đeo vòng ghi số điện thoại của ba mẹ?
Thông tin liên hệ phù hợp có thể hữu ích ở nơi đông người, nhưng cần cân nhắc quyền riêng tư và độ tuổi. Không công khai nhiều dữ liệu cá nhân hơn cần thiết. Vòng thông tin không thay thế việc phân công người lớn giám sát trực tiếp.
Nếu bé kể một chuyện khiến ba mẹ không chắc có nguy hiểm không?
Hãy lắng nghe nghiêm túc, bảo đảm an toàn trước và tìm hỗ trợ chuyên môn khi cần. Đừng gạt đi vì nghĩ trẻ tưởng tượng, cũng đừng tự điều tra bằng những câu hỏi dẫn dắt. Khi nghi ngờ trẻ bị xâm hại hoặc có nguy cơ, liên hệ cơ quan chức năng hoặc Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.
Bé biết nhờ giúp đỡ là một kỹ năng đáng quý
Bery mong mỗi bạn nhỏ đều có thể vui chơi, thử điều mới và cảm thấy tiếng nói của mình được tôn trọng. Nhưng Bery cũng mong người lớn nhớ rằng lời dặn “con phải biết tự bảo vệ” không thể thay thế sự hiện diện, quan sát và trách nhiệm của ba mẹ, nhân viên và cộng đồng. Hôm nay, nhà mình thử một tình huống nhỏ, rồi hỏi con muốn nhờ ai khi cần nha.
Khi lên kế hoạch vui chơi cùng gia đình, nhà mình có thể xem đường đi Beryland trên Google Maps và tìm hiểu tại bery.vn. Theo dõi Bery qua Facebook, TikTok và YouTube để cùng tìm thêm ý tưởng chơi vui, học điều hay.
Nguồn tham khảo và thời điểm cập nhật
Tuổi Trẻ — Phụ nữ TP.HCM lan tỏa yêu thương, chung tay xây dựng môi trường sống an toàn (bài đăng 17/10/2026, tường thuật hoạt động ngày 16/10); NSPCC — Talk PANTS (hướng dẫn an toàn cơ thể, thông tin rà soát 8/9/2026); AAP — Reuniting With Your Child After a Disaster (cập nhật 19/9/2022); UNICEF Việt Nam — Keeping Children Safe Online (hướng dẫn nền tảng). Nội dung đã đối chiếu ngày 17/10/2026.
Đơn vị biên tập: Beryland | Cập nhật: 17/10/2026 | Các tình huống đóng vai là gợi ý giáo dục gia đình, không thay thế quy trình bảo vệ trẻ em hoặc hỗ trợ chuyên môn.